چند عادت ساده که تا ۳۸٪ خطر آلزایمر را در آینده کمتر میکند.
آلزایمر
آلزایمر شایعترین علت زوال عقل است که بهصورت تدریجی باعث اختلال در حافظه، تفکر و توانایی انجام کارهای روزمره میشود.
یک بیماری پیشروندهی مغزی است که در آن سلولهای عصبی بهتدریج تخریب میشوند و ارتباط بین آنها از بین میرود.
علائم اولیه:
- فراموشی اتفاقات اخیر
- تکرار مکرر سؤالها
- گم کردن وسایل
- مشکل در پیدا کردن کلمات
- اختلال در برنامهریزی و تصمیمگیری
مراحل پیشرفتهتر:
- فراموش کردن اعضای خانواده
- اختلال در جهتیابی (گم شدن در مکانهای آشنا)
- تغییرات شخصیتی و رفتاری
- وابستگی کامل به دیگران برای مراقبت
علت:
علت دقیق مشخص نیست، اما تجمع غیرطبیعی پلاکهای آمیلوئید و گِرههای پروتئین تاو در مغز نقش اصلی دارند. سن بالا، سابقه خانوادگی و برخی عوامل قلبی–عروقی خطر ابتلا را افزایش میدهند.
بر اساس یک مطالعهی جدید، یک عمر درگیر بودن با زبان و کلمات نوشتاری (از جمله کتاب خواندن، نوشتن و یادگیری زبانهای جدید) میتواند یکی از بهترین راهها برای حفظ تیزهوشی ذهن و به تأخیر انداختن یا پیشگیری از زوال عقل باشد.
این مطالعه نشان داد دههها پرداختن به این فعالیتها میتواند خطر ابتلا به بیماری آلزایمر را تا ۳۸ درصد کاهش دهد و خطر ابتلا به اختلال شناختی خفیف را تا ۳۶ درصد کاهش دهد.
این مقایسه بین شرکتکنندگانی بود که بالاترین امتیاز را در مقیاس غنیسازی شناختی کسب کرده بودند با کسانی که پایینترین امتیاز را داشتند، در یک نمونه شامل ۱,۹۳۹ نفر.
میانگین سن شرکتکنندگان در آغاز مطالعه ۸۰ سال بود و وضعیت سلامت آنها به طور متوسط نزدیک به هشت سال پیگیری شد.
خطر آلزایمر
شروع آلزایمر در افرادی که امتیاز غنیسازی شناختی مادامالعمر بالاتری داشتند به تأخیر افتاده بود.
عصبروانشناس معروفی، میگوید:
مطالعهی ما غنیسازی شناختی را از دوران کودکی تا سالهای پایانی زندگی بررسی کرد و بر فعالیتها و منابعی تمرکز داشت که ذهن را تحریک میکنند.
یافتهها نشان میدهد سلامت شناختی در سالهای پایانی زندگی بهشدت تحت تأثیر مواجهه مادامالعمر با محیطهای محرک ذهنی است.
از شرکتکنندگان درباره عادتهایشان در سن ۱۲ سالگی، در ۴۰ سالگی و در سن فعلی آنها سؤال شد. پرسشها شامل فعالیتهایی مانند کتاب خواندن، رفتن به کتابخانهها و موزهها، یادگیری زبانهای خارجی و استفاده از فرهنگ لغت بود.
دادهها نشان داد بیشترین میزان یادگیری و غنیسازی مادامالعمر میتواند به طور میانگین شروع بیماری آلزایمر را پنج سال و اختلال شناختی خفیف را هفت سال به تأخیر بیندازد.
پژوهشگران همچنین بافت مغزی شرکتکنندگانی را که در طول دوره مطالعه فوت کردند، مورد بررسی قرار دادند. نشانههایی وجود داشت که مغز افرادی که در کودکی امتیاز غنیسازی بالاتری داشتند، تا حدی در برابر تجمع پروتئینهای مرتبط با آلزایمر محافظت شده بود.
علاوه بر این، دادههایی درباره وضعیت اجتماعی-اقتصادی (SES) نیز جمعآوری شد تا بررسی شود آیا این عامل ممکن است بر سرعت افت شناختی تأثیر بگذارد (موضوعی که در پژوهشهای پیشین مشاهده شده بود).
با این حال، به نظر میرسد مزیت فعالیتهای غنیسازی شناختی به طور مستقل عمل میکند.
در این مقاله اشاره دارد به اینکه غنیسازی شناختی، صرفا جایگزینی برای مزیت اجتماعی-اقتصادی نیست:
اگرچه وضعیت اجتماعی-اقتصادی و دسترسی به منابع ارتباطهای مستقل و نسبتا متوسطی با شناخت در سالهای پایانی زندگی نشان دادند، ترکیبهای غنیسازی همچنین درگیری رفتاری پایدار در فعالیتهای فکری در سراسر زندگی را، فراتر از اثرات وضعیت اجتماعی-اقتصادی، منعکس میکنند.
در حالی که این مطالعه ارتباط قوی، بین غنیسازی شناختی مادامالعمر و زوال عقل نشان میدهد، رابطه علت و معلولی را اثبات نمیکند، یعنی تضمین نمیکند که اگر در طول سالها سرتان همیشه در کتاب باشد، حتما کمتر دچار مشکلات شناختی خواهید شد.
ما میدانیم مشکلات عصبی تحت تأثیر مجموعهای گسترده از عوامل خطر قرار دارند، از جمله الگوی خواب و میزان فعالیت بدنی. علاوه بر این، این مطالعه به حافظه افراد برای به یاد آوردن عادتهای خواندن و نوشتن خود در سالهای گذشته متکی بود.
با وجود این محدودیتها، این یافتهها شواهد بیشتری از رابطه قوی بین فعال نگه داشتن ذهن (در این مورد از طریق پردازش کلمات و زبان) و کاهش احتمال زوال عقل ارائه میدهد.
این رابطه همچنین از نظر منطقی معقول به نظر میرسد و با مطالعات پیشین همخوانی دارد: برای مثال، حل کردن معماها نیز به عنوان راهی برای فعال نگه داشتن نورونها و جلوگیری از افت شناختی مطرح شده است. به نظر میرسد مغز ما نیز همانند سایر بخشهای بدن به تمرین نیاز دارد.
هر سنی که اکنون دارید، هرگز برای شروع تغییرات سبک زندگی و عادتهایی که میتواند خطر زوال عقل را کاهش دهد زود یا دیر نیست. وقتی در حال خواندن یا نوشتن نیستید، شاید بخواهید پیادهروی کنید، به رژیم غذایی خود توجه کنید و در پردههای بهتر سرمایهگذاری کنید.
یک پژوهشگر در همین حوزه میگوید:
یافتههای ما امیدوارکننده است و نشان میدهد مشارکت مداوم در انواع فعالیتهای ذهنی محرک در طول زندگی میتواند در عملکرد شناختی تفاوت ایجاد کند.
سرمایهگذاریهای عمومی که دسترسی به محیطهای غنیکننده مانند کتابخانهها و برنامههای آموزش اولیه طراحیشده برای ایجاد عشق مادامالعمر به یادگیری را گسترش میدهند، ممکن است به کاهش بروز زوال عقل کمک کنند.
پیشگیری بهتر از درمان است!
بسیاری از بیماریهای شایع مانند فشار خون بالا و دیابت بر اثر تعاملات بین ژنتیک و فاکتورهای محیطی مانند سبک زندگی، رژیم غذایی، فعالیت بدنی و موارد دیگر به وجود میآیند.
تغییرات ژنتیکی (جهش) نامطلوب نیز، می¬تواند افراد را مستعد ابتلا به این بیماریها کند. آگاهی زود هنگام از وجود این تغییرات به شما کمک میکند تا با تغییر سبک زندگی خود، از بروز آنها جلوگیری کنید. همچنین با توجه به امکان وجود تشابهات ژنتیکی بین افراد یک خانواده، با دریافت گزارش سلامت حنیفا به عزیزان خود نیز کمک میکنید تا نسبت به سلامت فردی آگاهی بیشتری پیدا کنند.
گزارش سلامت حنیفا براساس نتایج به دست آمده، مجموعهی گستردهای از توصیههای عمومی را در اختیار شما قرار میدهد. شما همچنین میتوانید با تجویز پزشک متخصص، از داروهای موجود که در پیشگیری نقش دارند، استفاده کنید و آزمایشهای تشخیصی لازم را انجام دهید تا در صورت بروز، بیماری را در مراحل اولیه شناسایی و کنترل کنید.
