استروژن ارتباط نزدیکی با سلامت عاطفی زنان، افرادی که در بدو تولد زن تشخیص داده شدهاند (AFAB) و کسانی که در بدو تولد مرد تشخیص داده شدهاند (AMAB) دارد. افسردگی و اضطراب در سالهایی که بدن شما استروژن تولید میکند، بیشتر از زمانی که این هورمون را نمیسازد، بر شما تأثیر میگذارد.
استروژن همچنین در تغییرات خلقی مرتبط با شرایطی مانند سندرم پیش از قاعدگی (PMS)، اختلال ملال پیش از قاعدگی (PMDD) و افسردگی پس از زایمان نقش دارد.
اینکه دقیقاً استروژن چگونه بر احساسات تأثیر میگذارد، چندان ساده نیست. آیا مشکل از زیاد بودن استروژن است یا کم بودن آن؟
مشخص شده است که تأثیرات عاطفی استروژن تقریباً به اندازه خودِ «خلقوخو» اسرارآمیز هستند.
تأثیرات استروژن
استروژن یک هورمون جنسی است که بر بسیاری از سیستمهای بدن از جمله سیستم تولید مثل، استخوانها، پوست و مغز تأثیر میگذارد.
از زمان بلوغ، تخمدانهای یک زن شروع به ترشح استروژن در هماهنگی با هر چرخهی قاعدگی ماهانه میکنند.
در اواسط چرخه، سطح این هورمون ناگهان به اوج میرسد و باعث آزاد شدن تخمک (تخمکگذاری) میشود.
سپس، سطح آن به همان سرعت سقوط میکند. در طول باقی ماه، سطح استروژن بهتدریج بالا و پایین میرود.
سطح استروژن در طول چرخهی قاعدگی ۲۸ روزهی شما افزایش و کاهش مییابد؛ گاهی تدریجی و گاهی با شیب تندتر.
سطوح نرمال استروژن بسیار متغیر است. تفاوتهای بزرگ در روزهای مختلف برای یک زن یا بین دو زن در روز مشابهی از چرخهشان، امری عادی است. مقدار عددیِ اندازهگیری شده استروژن، پیشبینیکنندهی اختلالات عاطفی نیست.
آیا استروژن باعث احساساتی شدن میشود؟
استروژن بازیگر اصلی در تنظیم خلقوخو است. این هورمون در همهجای بدن، از جمله بخشهایی از مغز که احساسات را کنترل میکنند، عمل میکند.
برخی از تأثیرات استروژن عبارتند از:
- افزایش مادهی شیمیایی تغییردهندهی خلقوخو (سروتونین) و تعداد گیرندههای سروتونین در مغز.
- تغییر در تولید و تأثیرات اندورفینها (مواد شیمیایی «احساس خوب» در مغز).
- محافظت از اعصاب در برابر آسیب و احتمالاً تحریک رشد عصبی.
پیشبینی اینکه این تأثیرات استروژن در یک فرد خاص چه معنایی دارد، غیرممکن است. عملکرد استروژن برای محققان بیش از آن پیچیده است که بهطور کامل درک شود.
برای مثال، با وجود تأثیر مثبت ظاهری استروژن بر مغز، ممکن است خلقوخوی شما پس از یائسگی (زمانی که سطح استروژن بسیار پایین است) بهبود یابد.
برخی از کارشناسان معتقدند که برخی افراد نسبت به تغییرات طبیعی استروژن در چرخهی قاعدگی آسیبپذیرتر هستند. آنها معتقدند که بالا و پایین شدن هورمونها در طول سالهای باروری، باعث بروز اختلالات خلقی میشود.
تأثیرات استروژن بر سندرم پیش از قاعدگی (PMS)
تا ۹۰ درصد از زنان قبل از قاعدگی علائم ناخوشایندی دارند. اگر علائم شما به اندازهی کافی جدی باشد که کیفیت زندگیتان را مختل کند، پزشکان آن را «سندرم پیش از قاعدگی» (PMS) مینامند.
احتمالاً مبتلا به PMS هستید اگر:
- علائم جسمی و عاطفی بهطور مرتب چند روز قبل از هر قاعدگی ظاهر شوند.
- علائم پس از پایان قاعدگی از بین بروند و در زمانهای دیگر رخ ندهند.
- علائم باعث مشکلات شخصی جدی (مانند مشکل در محل کار، مدرسه یا روابط) شوند.
- داروها، مواد مخدر، الکل یا سایر بیماریهای جسمی عامل آن نباشند.
نفخ، تورم دستها یا پاها و حساسیت پستانها از علائم جسمی معمول PMS هستند. همچنین ممکن است بیش از حد احساساتی، افسرده، عصبانی، زودرنج، مضطرب یا گوشهگیر شوید.
۲۰ تا ۴۰ درصد از زنان ممکن است در مقطعی از زندگی خود PMS را تجربه کنند.
تأثیرات استروژن بر اختلال ملال پیش از قاعدگی (PMDD)
مانند PMS، زنانی که دچار اختلال ملال پیش از قاعدگی (PMDD) هستند، بهطور مرتب قبل از قاعدگی علائم خلقی منفی را تجربه میکنند. برخی از کارشناسان PMDD را شکل شدیدتری از PMS میدانند.
در PMDD، علائم خلقی شدیدتر هستند و اغلب بر علائم جسمی سایه میاندازند. اختلالات عاطفی به قدری مهم هستند که باعث ایجاد مشکل در زندگی روزمره میشوند.
علائم رایج PMDD عبارتند از:
- احساس غم عمیق، ناامیدی یا بیارزشی
- احساس اضطراب یا تنش بیشتر یا همیشه روی لبه پرتگاه بودن
- نوسانات خلقی
- بسیار منتقد نسبت به خود بودن یا حساسیت به طرد شدن
- گریه کردن مکرر یا ناگهانی
- احساس زودرنجی یا عصبانیت بیشتر
- داشتن درگیری با خانواده، همکاران یا دوستان
- از دست دادن علاقه به فعالیتهای معمول
- مشکل در تمرکز
- احساس خستگی مفرط یا کمبود انرژی
- پرخوری یا میل شدید به غذاهای خاص
- خواب بیش از حد یا مشکل در خوابیدن
- احساس تحت فشار بودن یا عدم کنترل
حدود ۳ تا ۹ درصد از زنان PMDD دارند. به نظر میرسد استروژن در این اختلالات خلقی نقش دارد، اما اینکه دقیقاً چگونه، یک راز است.
سطح استروژن در زنان مبتلا به PMS یا PMDD تقریباً همیشه طبیعی است. مشکل ممکن است در شیوهی «ارتباط» استروژن با بخشهایی از مغز باشد که در خلقوخو نقش دارند.
زنان مبتلا به PMS یا PMDD ممکن است بیشتر تحت تأثیر نوسانات طبیعی استروژن در طول چرخه قاعدگی قرار بگیرند.
تأثیرات استروژن بر افسردگی پس از زایمان
تجربهی «غم و اندوه» (the blues) پس از زایمان آنقدر رایج است که طبیعی تلقی میشود. با این حال، ۱۰ تا ۲۵ درصد از زنان یک افسردگی اساسی را در ۶ ماه اول پس از زایمان تجربه میکنند.
سقوط ناگهانی استروژن پس از زایمان عامل احتمالی به نظر میرسد، اما محققان هرگز این ارتباط را اثبات نکردهاند.
افسردگی پس از زایمان مانند هر افسردگی دیگری با داروهای ضد افسردگی، درمان روانشناختی (تراپی) یا هر دو درمان میشود. برخی فرآوردههای استروژن به عنوان یک مکمل بالقوه برای این درمانهای تثبیتشده، نتایج امیدوارکنندهای نشان دادهاند.
تأثیرات استروژن بر افسردگی دوران پیش از یائسگی (Perimenopausal)
در ماهها یا سالهای قبل از یائسگی (که پرهمونوپاز نامیده میشود)، سطح استروژن نامنظم است. در دوران پیش از یائسگی، تا ۱۰ درصد از زنان افسردگی را تجربه میکنند که ممکن است ناشی از سطوح ناپایدار استروژن باشد.
برخی مطالعات نشان میدهند که استفاده از چسب پوستی استروژن بهتنهایی میتواند افسردگی دوران پیش از یائسگی را بهبود بخشد، اما این یک روش درمانی استاندارد نیست. زنانی که در این مطالعات شرکت کردند، داروهای ضد افسردگی مصرف نمیکردند.
تأثیرات استروژن بر افسردگی پس از یائسگی
در دوران یائسگی، سطح استروژن به میزان بسیار پایینی سقوط میکند.
مصرف استروژن خوراکی، افسردگی را در زنان پس از یائسگی بهبود نمیبخشد. در آزمایشهای بزرگ که روی «درمان جایگزینی هورمونی» انجام شد، زنانی که استروژن مصرف میکردند، همان سلامت روانیِ زنانی را گزارش کردند که دارونما (Placebo) مصرف میکردند.
پس از یائسگی، نرخ افسردگی در زنان کاهش مییابد و به نرخ مردان همسن خود نزدیک میشود.
نکتهی پایانی
استروژن با تأثیر بر تنظیم خلقوخو و سلامت روان، بر احساسات شما تأثیر میگذارد. نوسانات سطح استروژن میتواند منجر به اختلالات خلقی مانند PMS، PMDD، افسردگی پس از زایمان و افسردگی یائسگی شود. این تغییرات در سطح هورمونها میتواند باعث زودرنجی، اضطراب و افسردگی شود.
با گزارش ژنتیک سلامت بانوان، به سمت آیندهای روشنتر و سالمتر قدم بردارید!
در عصر حاضر، شناخت و درک عوامل مؤثر بر سلامت از اهمیت ویژهای برخوردار است. گزارش ژنتیک سلامت بانوان حنیفا، ابزاری قدرتمند برای شناسایی خطرهای بالقوهی ژنتیکی است که میتواند تأثیر به سزایی بر کیفیت زندگی بانوان داشته باشد.
در حنیفا، ما به اهمیت سلامت بانوان و نقش ژنتیک در آن باور داریم. این گزارش به شما این امکان را میدهند که با آگاهی کامل از وضعیت خود، تصمیمات بهتری برای سلامت و بهبود کیفیت زندگیتان اتخاذ کنید. اطلاعات حاصل از این گزارش به شما کمک میکنند تا برنامههای مناسب برای پیشگیری، مراقبت و بهبود سلامت خود را طراحی کنید.
سلامت شما، اولویت ماست. با دریافت گزارش ژنتیک سلامت بانوان در حنیفا، شما گامی مهم به سوی زندگی سالمتر و آگاهانهتر برمیدارید.
